Bác sĩ Nguyên Trung Hiếu- Bào chế là khâu quan trọng nhất

Bào chế là cách biến đổi các vị thuốc để đạt được mong muốn của người sử dụng.Trong y học cổ truyền việc bào chế các vị thuốc là rất quan trọng, đôi khi là quyết định hiệu quả của cả bài thuốc.

Bác sĩ Nguyễn Trung Hiếu hiện đang là bác sĩ tại bệnh viện Y Học Cổ Truyền Hà Đông, phó chủ tịch hội đồng khoa học trung tâm nghiên cứu Hatechpharm, với kinh nghiệm điều trị và nền tảng gia truyền đông y nhiều đời, bác sĩ Hiếu là người hơn ai hết hiểu được vai trò của Bào chế đông dược quan trọng như thế nào. Anh cho rằng một vị thuốc như một con người, muốn làm lên việc lớn cần phải trải qua tôi luyện. Mỗi vị thuốc bào chế đúng là một kỳ công, phải thật cẩn trọng và tuân thủ nguyên tắc của y học cổ truyền.

Anh cho rằng, hầu hết các Bác Sĩ Y Học cổ truyền đều sử dụng các bài thuốc gần giống nhau, về đều được bắt nguồn từ các bài thuốc cổ phương do cha ông để lại. Về lý mà nói thì sẽ có tác dụng tương đối giống nhau. Nhưng thực tế lại khác xa nhau. Vậy điểm khác biệt là ở đâu? Khác biệt chủ yếu do 2 yếu tố:

  1. Tư duy phối hợp gia giảm bài thuốc sao cho phù hợp với người bệnh để điều trị tốt nhất.
  2. Thuốc được bào chế đúng cách, đạt chất lượng.

Thực tế cho thấy việc phối hợp thuốc được đào tao bài bản trong trường đại học, nhưng phần bào chế thuốc sao có tác dụng lại được truyền lại trong gia đình (gia truyền) để tạo ra sự khác biệt giữa các lương y.

Lương y mỗi người một phong cách bào chế, tuy là dựa trên nguyên lý chung, nhưng sự tinh tế, công phu bào chế mới là cái tạo ra sự khác biệt, mà đôi khi không phải ai cũng làm được.

“Bào có nghĩa là dùng sức nóng để thay đổi lý tính và dược tính của thuốc, tiện cho việc chế biến và điều trị.
Chế có nghĩa là dùng công phu thay đổi hình dạng, tính chất của dược liệu.
Nói chung, bào chế là công việc biến đổi tính thiên nhiên (thiên tính) của dược liệu thành những vị thuốc để phòng và trị bệnh. Trong tiếng Việt thường dùng danh từ thuốc chín đối nghĩa với danh từ thuốc sống, chữ chín có đủ nghĩa của hai chữ bào chế.”

Mục đích của Bào chế:

  • –   Bỏ các tạp chất lẫn lộn trong dược liệu: mốc, sâu mọt.
    –   Để dễ thái miếng, dễ bảo quản, dễ tán ra bột hoặc dễ nấu cao để chế thành thuốc.
    –   Bỏ bớt vài bộ phận không cần thiết của dược liệu và làm cho vị đó tinh khiết thêm lên (mạch môn bỏ lõi, ngưu tất bỏ đầu).
    –   Giảm bớt độc tính của dược liệu (mã tiền, bán hạ, hoàng nàn…).
    –   Thay đổi tính năng của vị thuốc bằng cách tẩm sao cho dễ tan vào nước để dễ đồng hóa, dễ thấm hút (quy, hoàng bá, bạch thược… tẩm rượu).